حق اليقين ؛ آسان كننده گرفتارىها مراد از يقينى كه مصائب دنيا را بر انسان سهل و آسان مىسازد ، حقّ اليقين است ؛ زيرا اين مرحله‌ى اعلاى يقين و حقّ اليقين است كه بشر را از خود گرفته و تمام وجود او را به خدا رجوع مىدهد ، به گونه‌اى كه مشهود او مىگردد كه : وَ لا يَمْلِكُونَ لِأَنْفُسِهِمْ ضَرًّا وَ لا نَفْعاً وَ لا يَمْلِكُونَ مَوْتاً وَ لا حَياةً وَ لا نُشُوراً « 1 » ؛ ( و قدرت رساندن هيچ زيان و سود به خويش را ندارند و مالك مرگ و زندگى و برانگيخته و زنده شدن [ در قيامت ] نيستند . ) اگر چه علم اليقين و عين اليقين نيز در آسان ساختن گرفتارىهاى دنيا اثر به سزايى دارند . ( 411 ) « وَ مَتِّعْنا بِأَسْماعِنا وَ أَبْصارِنا . » « 2 » و ما را از گوش‌ها و چشم‌هايمان بهره‌مند گردان . سرّ اهميّت چشم و گوش در ميان ساير اعضا و جوارح منظور از چشم و گوش در اين جمله ، اعمّ از چشم و گوش ظاهرى و باطنى است و علّت اين كه در ميان اعضا و جوارح ظاهرى و قلبى ، تنها اين دو ذكر شده ، آن است كه اين دو عضو از نقش و حساسيّت خاصىّ در ميان ساير اعضا و جوارح برخوردارند ؛ زيرا چشم و گوش ظاهرى ، مطالب را مىگيرند و تمام اعضا و جوارح را به كار وامىدارند و وقتى حجاب‌هاى عالم طبيعت از جلوى ديدن و شنيدن چشم و گوش قلبى و باطنى زدوده و آن دو گشوده گردند ، مىبينند و مىشنوند آن چه را كه ديگران نمىبينند و نمىشنوند .

--> ( 1 ) . سوره‌ى فرقان ، آيه‌ى 3 . ( 2 ) . اقبال الاعمال ، ص 178 .